Trung Quốc là thị trường hấp dẫn cho các công ty khởi nghiệp công nghệ nước ngoài, nhưng để thành công ở thị trường này họ phải vượt qua nhiều trở ngại từ văn hóa, chính trị tới sự cạnh tranh của các đối thủ nội địa.
Sun Huifeng, 31 tuổi, nhân viên tiếp thị của một công ty công nghệ đang tính tới việc cho thuê gian phòng còn trống trong căn hộ của anh ở Bắc Kinh. Anh nghĩ tới công ty dịch vụ chia sẻ phòng Airbnb (Mỹ) hoặc một số công ty tương tự ở trong nước.
Airbnb là một công ty chia sẻ phòng ở, sử dụng mạng Internet để kết nối người có phòng trống cho thuê với khách cần thuê phòng ở ngắn ngày, thường là khách du lịch “bụi”. Airbnb khởi nghiệp vài năm trước trong trào lưu “kinh tế chia sẻ”, cùng lúc với Uber (chia sẻ phương tiện đi lại) hoặc Groupon (chia sẻ hóa đơn mua hàng để được hưởng khuyến mại)... Kinh doanh theo phương thức “chia sẻ” xuất hiện ở Mỹ rồi lan ra toàn cầu, và người Trung Quốc nhanh chóng “bắt chước” mô hình kinh doanh này, thậm chí sao chép cả công nghệ, để cho ra đời nhiều công ty địa phương cạnh tranh giành thị phần.
Muốn gia nhập Airbnb nhưng vấn đề là Sun không thích có người lạ trong nhà. “Tôi rất lo về tính cách của khách thuê phòng của tôi”, Sun nói. “Tôi sợ tội phạm có thể sẽ tới nhà. Đây quả thật là vấn đề lớn”. Nắm bắt được nỗi băn khoăn này của chủ các căn hộ cho thuê, Xiaozhu, một công ty kinh doanh tương tự Airbnb tại Trung Quốc, đã có những hành động trấn an khách hàng. Xiaozhu đã mời Sun tới thăm hệ thống kiểm soát khách hàng của công ty, giúp Sun cài đặt khóa cửa tự động đóng mở bằng mật khẩu, thậm chí còn tặng gối ôm màu hồng để Sun đặt trên ghế sofa và các chậu cây cảnh. Hai lần một tuần, Sun cẩn thận tưới nước cho những cây xương rồng mà Xioazhu mang tới căn hộ của anh.
Xiaozhu hiện đăng khoảng 140.000 mẫu tin cho thuê phòng (listings). Công ty làm việc với cơ quan kiểm duyệt Internet và cảnh sát để loại bỏ những khách hàng có tiền án tiền sự phạm tội. Đồng thời, Xiaozhu cũng cung cấp dịch vụ lau dọn, tổ chức các buổi huấn luyện cho chủ hộ các kỹ năng để hòa hợp với khách hàng cũng như biết cách trang trí nhà cửa. Xiaozhu chỉ là một ví dụ trong nhiều đối thủ của Airbnb tại thị trường Trung Quốc.
Những trở ngại chờ đợi
Thị trường Trung Quốc được cho là mảnh đất màu mỡ của các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ nhưng để thành công tại thị trường này không hề đơn giản do vướng phải những khó khăn liên quan tới văn hóa, quy định phức tạp và đặc biệt, sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp nội địa Trung Quốc. Nhiều công ty đa quốc gia trong lĩnh vực công nghệ sau nhiều năm hoạt động tại Trung Quốc đã phải bán mình cho các công ty nội địa. Uber là một ví dụ. Uber đã phải bán mình cho đối thủ cạnh tranh Trung Quốc là Didi Chuxing để kết thúc cuộc chiến hạ giá thành tốn kém và khắc nghiệt. Uber được cho là đã lỗ 2 tỉ đô la Mỹ sau hai năm hoạt động tại đây. Vào năm 2005, Yahoo cũng có bước đi tương tự như Uber khi bán hoạt động kinh doanh của mình cho một doanh nghiệp nội địa là Alibaba.
Dù vậy, Airbnb, doanh nghiệp khởi nghiệp của Mỹ trong lĩnh vực chia sẻ căn hộ vẫn nhìn thấy cơ hội lớn từ thị trường Trung Quốc, nơi chi tiêu cho du lịch lên tới con số 500 tỉ đô la Mỹ năm 2015. Thứ tư vừa rồi (22-3), Airbnb đã “thay tên đổi họ” để thu hút sự chú ý của người dân Trung Quốc và tăng thị phần tại thị trường này. Aibiying, tên mới của Airbnb tại Trung Quốc, có nghĩa là “Chào đón với tất cả yêu thương”. “Một con số khổng lồ khách du lịch trẻ của Trung Quốc mong muốn khám phá thế giới theo cách riêng của họ”, Giám đốc điều hành và nhà đồng sáng lập Airbnb, ông Brian Chesky cho biết. “Chúng tôi hy vọng, Aibiying và sản phẩm của chúng tôi sẽ truyền cảm hứng du lịch cho thế hệ trẻ của Trung Quốc, mở ra cánh cửa cho những con người, cộng đồng mới tiếp cận thế giới. Tôi rất kỳ vọng vào thị trường này”.
Theo Trung tâm Thông tin quốc gia và Hiệp hội Internet Trung Quốc, nền kinh tế chia sẻ tại quốc gia này có tốc độ tăng trưởng khoảng 40% mỗi năm trong vòng 5 năm tới. Airbnb hiện có khoảng 80.000 mẫu tin đăng của chủ căn hộ (listings) và đã đặt phòng thành công cho khoảng 53 triệu lượt khách hàng Trung Quốc đi ra khắp thế giới. Do đó, thị trường này vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.
Nhưng, cũng giống như các công ty công nghệ toàn cầu khác mong muốn hoạt động tại Trung Quốc, Airbnb gặp phải nhiều thách thức tại thị trường này, trong đó, thách thức lớn nhất là sự cạnh tranh khốc liệt với các đối thủ tại thị trường nội địa như Xiaozhu và Tujia, hai công ty cung cấp dịch vụ tương tự như Airbnb. Khác biệt văn hóa cũng là cản trở tiếp theo do người Trung Quốc vẫn coi mái nhà là không gian riêng của gia đình nên việc chia sẻ căn hộ cho khách du lịch vẫn còn khá mới mẻ với nhiều người và cần thời gian để người dân Trung Quốc, nhất là những người lớn tuổi làm quen với mô hình kinh doanh mới này.
Airbnb tìm lối đi riêng
Bên cạnh cản trở về văn hóa và cạnh tranh, Airbnb còn phải đối mặt với nhiều quy định được cho là khắc nghiệt với nhà đầu tư công nghệ nước ngoài. Chính phủ Trung Quốc trước đó đã cấm Google, Facebook và Twitter, những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới hoạt động tại nước này. Để thâm nhập thị trường Trung Quốc, thay vì bằng chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh” như ở Mỹ và EU, Airbnb đã có những bước tiếp cận cẩn trọng hơn. Công ty công nghệ này đã đạt được thỏa thuận hợp tác với các đại gia trong lĩnh vực công nghệ của Trung Quốc như Alibaba và Tencent. Airbnb cũng hợp tác với các quan chức tại các thành phố như Thượng Hải, Thâm Quyến, Trùng Khánh, Quảng Châu để thúc đẩy du lịch nội địa.
Điều quan trọng, Airbnb đã tuân thủ luật lệ của Trung Quốc, yêu cầu lưu giữ số liệu của người dùng Trung Quốc trên máy chủ nội địa của Trung Quốc để thuận tiện cho các cơ quan có thẩm quyền của Trung Quốc kiểm tra và theo dõi. Năm ngoái, Airbnb đã gửi tin nhắn tới người dùng Trung Quốc thông báo rằng dữ liệu của họ sẽ được lưu giữ tại đất nước này. Nhằm đẩy mạnh vị thế của mình tại thị trường Trung Quốc, Airbnb cũng đưa ra nhiều hình thức quảng cáo không kém phần hấp dẫn so với các đối thủ cạnh tranh như tổ chức các sự kiện cung cấp thông tin cho chủ hộ hoặc cung cấp dịch vụ chụp ảnh miễn phí cho các chủ căn hộ có phòng muốn cho thuê.
Dù có những bước đi thận trọng và bài bản như vậy nhưng theo đánh giá của Hans Tung, chuyên gia về đầu tư tại Trung Quốc thuộc quỹ GGV Capital, Trung Quốc đang trở thành thị trường rất khó khăn đối với các doanh nghiệp công nghệ của Mỹ. “Cần nhiều cuộc thảo luận và hợp tác giữa doanh nghiệp và chính quyền”, ông Hans Tung nói và cho biết thêm, chính quyền Trung Quốc đưa ra những quy định kiểm duyệt rất chặt chẽ và lựa chọn kỹ càng nhà đầu tư nào được cho phép hoạt động tại nước này để tạo khoảng trống cho doanh nghiệp trong nước phát triển.
Song, ông Tung cũng cho hay, Airbnb vẫn còn thị trường ngách để hoạt động, chủ yếu nhờ mạng lưới trải rộng trên toàn cầu. Ở Trung Quốc, Công ty Tujia chủ yếu phục vụ lớp trung niên và người già trong khi Xiaozhu phục vụ sinh viên trẻ không có nhiều tiền. “Điều này cho phép Airbnb tăng thị phần tại thị trường mà tầng lớp trung lưu đang gia tăng rất nhanh. Thị trường Trung Quốc đủ lớn để tất cả người chơi đều được hưởng lợi”.
Dù chưa biết hoạt động của Airbnb sẽ ra sao sau khi thay đổi chiến lược tại thị trường Trung Quốc nhưng những bước đi “thận trọng” của doanh nghiệp này rất đáng để các doanh nghiệp khác lưu tâm.
Nguồn: NYT và tổng hợp
0 nhận xét:
Đăng nhận xét